Döviz piyasasının tarihi, foreksin kökenleri




Döviz piyasasının tarihi, foreksin kökenleri

 

Döviz piyasasının ne anlama geldiğini tam olarak anlayabilmek için ilk olarak döviz piyasalarının ortaya çıkmasının ardında yatan sebepleri anlamak gerekir. Döviz piyasalarına şekil veren tarihsel olayları en ince ayrıntısına kadar anlatmak döviz yatırımcısının pek bir işine yaramayacaktır, bu nedenle burada geçmişteki Bretton Woods gibi olayları uzun uzadıya anlatmayı planlamıyoruz; ancak dövizin mal ve hizmetlerin değiştokuşu için bir araç olarak kullanılmasının ardında yatan sebepler hakkında bazı bilgiler vereceğiz.

Geçmişte atalarımızın mal ticareti için kullandığı yöntem olan değiştokuş yöntemi doğal olarak pek verimli bir yöntem değildi ve uzun süren müzakereleri ve bir ticareti sonlandırmak için zaman kaybına neden olan araştırma faaliyetlerini gerektiriyordu. Sonuçta, bu amaçla bronz, gümüş ve altın gibi metal çeşitleri standart boyutlarda kullanılmaya başlandı ve daha sonraki zamanlarda da ticari değiştokuş işlemlerini kolaylaştırmak için bu metallerin dereceleri (saflıkları) bir değer olarak belirlendi. Tüm bu değiştokuş araçlarının temelinde dayanıklılık ve saklama gibi uygulamaya dayalı değişkenler ve bu metallerin halk tarafından kabul edilebilen malzemeler olması önemli bir rol oynamıştır. Ortaçağın son zamanlarında ise değiştokuş aracı olarak IOU adı verilen bir dizi borç senedi çeşidi yaygınlaşmaya başlanmıştır.

Zamanla, değerli metallerle dolu çantalar taşımak yerine ‘değerli’ kağıt taşımanın avantajının farkına varılmasıyla birlikte güçlü hükümetler banknot kullanımına ağırlık vermiş ve bu banknotlarının değerini de altın rezervleriyle desteklemişlerdir. Buna altın standartı denilmektedir. Temmuz 1994’de uygulamaya konulan Bretton Woods ilkeleri çerçevesinde bir Amerikan Doları’nın değeri, bir ons altının karşılığı olarak 35 Amerikan Doları olacak şekilde sabitlenmiştir. 1971 yılında başkan Nixon, altına yönelik konvertibilite kuralını askıya almış ve bu da Amerikan Doları’nın diğer para birimlerine karşı dalgalı bir seyir seyretmesine yol açmıştır.

O günden bu yana da döviz piyasaları, günlük cirosu yaklaşık 1,5 trilyon Amerikan Doları’na ulaşarak dünyanın en büyük piyasası halini almıştır. Kurumsal (bankalar arası) piyasada gerçekleşen döviz alım satım işlemlerinin İnternet üzerinden yapılan alım satım işlemleriyle popülerlik kazanması bireysel yatırımcıların artmasına ve bu da döviz piyasasının daha demokratik bir hal almasına yol açmış ve daha geniş bir kitleye ulaşmasını sağlamıştır.